Orzeczenia sądu.

Samochód zastępczy należy się każdemu poszkodowanemu –
pisze SN w uchwale z dnia 17 listopada 2011 roku.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku, III CZP 5/11

Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów odpowiadając na pytania Rzecznika Ubezpieczonych rozstrzygnął wątpliwości w zakresie należności zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowanego nieprowadzącego działalności gospodarczej.

Rzecznik sformułował pytania w następujący sposób:

1. Czy w świetle art. 361 k.c. utrata możliwości korzystania z pojazdu mechanicznego wskutek jego zniszczenia lub uszkodzenia przez poszkodowanego – będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej – stanowi szkodę majątkową?

2. Czy w świetle art. 361 k.c. roszczenie wyżej wymienionego poszkodowanego o zwrot poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest determinowane nie tylko istnieniem adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy faktem utraty możliwości korzystania z rzeczy wskutek jej zniszczenia albo uszkodzenia, a poniesionymi kosztami najmu pojazdu zastępczego, ale również niezbędnością tego najmu, rozumianą jako niemożność skorzystania ze środków komunikacji publicznej?”

W odpowiedzi na to Sąd Najwyższy podjął uchwałę następującej treści:
„Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego; nie jest ona uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej.”

Zgodnie z art. 327 § 1 KPC stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka zaskarżenia. Jeżeli zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych jest obowiązkowe, należy pouczyć stronę o obowiązkowym zastępstwie oraz o skutkach niezastosowania się do tych przepisów.

Jako że powyższa uchwała ma moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy zakończył dyskusję na temat ewentualnego wpływu niepouczenia na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W literaturze wskazywano już, że jeżeli przewodniczący nie udzieli stronie stosownych wskazówek, może ona z tego tytułu wnosić o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Sytuacja, w której brak pouczenia miałby mieć wpływ na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia powodowałaby niepewność co do prawomocności orzeczenia i to niepewność, która – co zasady – mogłaby być nieograniczona w czasie.

Olga Sztejnert-Roszak - adwokat, wspólniczka w Kancelarii Drzewiecki, Tomaszek i Wspólnicy.

Niepouczenie albo błędne pouczenie strony działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka.

Uchwała składu połączonych Izb SN z 22.11.2011 r., III CZP 38/11

Zgodnie z art. 327 § 1 KPC stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka zaskarżenia. Jeżeli zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych jest obowiązkowe, należy pouczyć stronę o obowiązkowym zastępstwie oraz o skutkach niezastosowania się do tych przepisów.

Jako że powyższa uchwała ma moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy zakończył dyskusję na temat ewentualnego wpływu niepouczenia na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W literaturze wskazywano już, że jeżeli przewodniczący nie udzieli stronie stosownych wskazówek, może ona z tego tytułu wnosić o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Sytuacja, w której brak pouczenia miałby mieć wpływ na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia powodowałaby niepewność co do prawomocności orzeczenia i to niepewność, która – co zasady – mogłaby być nieograniczona w czasie.

Jeżeli majątek wspólników spółki cywilnej obejmuje nieruchomość albo prawo wieczystego użytkowania, wystarczającą podstawą wykreślenia wpisu w księdze wieczystej wspólnika występującego ze spółki jest jego oświadczenie o wypowiedzeniu udziału w spółce, złożone na piśmie z podpisem notarialnie poświadczonym.

Uchwała składu 7 sędziów SN z 10.6.2011 r., III CZP 135/10

Uchwała usuwa wątpliwości pojawiające się w doktrynie i orzecznictwie, jaki dokument powinien być podstawą wykreślenia z księgi wieczystej wspólnika spółki cywilnej w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność łączną wspólników spółki cywilnej a wspólnik występuje ze spółki. Zgodnie z uchwałą w przypadku wystąpienia jednego ze wspólników ze spółki nie ma konieczności sporządzania aktu notarialnego. Wystarczającym dokumentem, na podstawie którego można dokonać wykreślenia wpisu występującego wspólnika jest oświadczenie o wypowiedzeniu złożone w formie pisemnej
z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Sposób sporządzania przez radcę prawnego poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem, określony w art. 6 ust. 3 zd. 2 ustawy z 6.7.1982 r. o radcach prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), ma zastosowanie również do uwierzytelniania odpisu pełnomocnictwa (art. 89 § 1 KPC).

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, iż pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 3 zd. 2 ustawy o radcach prawnych poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie – również godzinę dokonania czynności. W związku z powyższym Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa musi zawierać nie tylko podpis radcy prawnego, ale również datę i miejsce jego sporządzenia. Wskazane wyżej unormowanie należy w drodze analogii odnieść również do adwokatów sporządzających odpisy dokumentów.

Olga Sztejnert-Roszak - adwokat, wspólniczka w Kancelarii Drzewiecki, Tomaszek i Wspólnicy.

Sposób sporządzania przez radcę prawnego poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem, określony w art. 6 ust. 3 zd. 2 ustawy z 6.7.1982 r. o radcach prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), ma zastosowanie również do uwierzytelniania odpisu pełnomocnictwa (art. 89 § 1 KPC).

Uchwała SN z 30.11.2011 r., III CZP 70/11

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, iż pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa.

Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 3 zd. 2 ustawy o radcach prawnych poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie – również godzinę dokonania czynności.

W związku z powyższym Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa musi zawierać nie tylko podpis radcy prawnego, ale również datę i miejsce jego sporządzenia. Wskazane wyżej unormowanie należy w drodze analogii odnieść również do adwokatów sporządzających odpisy dokumentów.

Opracowała Iza Rajczyk